Karl Marx

Karl Heinrich Marx  (  5 Mayıs 1818 – 14 Mart 1883) bir Alman filozof, politikacı, sosyolog, ekonomist ve yazardı. Marksizm teorisinin kurucusu. Komünist Manifesto ve Kapital’in yazarı. Sosyolojinin kurulmasına...
Karl Marks

Karl Heinrich Marx  (  5 Mayıs 1818 – 14 Mart 1883) bir Alman filozof, politikacı, sosyolog, ekonomist ve yazardı. Marksizm teorisinin kurucusu. Komünist Manifesto ve Kapital’in yazarı.

Sosyolojinin kurulmasına ve gelişmesine büyük katkılarından dolayı Almanya’dan Max Weber ve Fransa’dan Emil Durheim ile birlikte sosyal bilimlerin üç kurucusundan biri olarak kabul edilir.

Marx, kapitalist ekonomik sistem, burjuva-proleter ilişkileri, dünyanın ekonomik tarihi ve devletin kapitalizmdeki rolü üzerine kapsamlı, derinlemesine ve eleştirel araştırmalarıyla büyük prestij kazandı. Marx’tan etkilenerek ve onun fikirlerini geliştirerek, Marksist kriminoloji, politik ekonomide Marksist bakış açısı, aile, din ve diğer önemli konularda Marksist bakış açıları yaratan sayısız sosyolog, kriminolog ve ekonomist vardır.

Karl Marx, tarihte en çok incelenen 100 kişilik listesinin başında yer aldı.

Karl Marx, 5 Mayıs 1818’de Trier, Ryine, Almanya’da doğdu. Orta öğrenimini Trier’de aldı. Bonn ve Berlin üniversitelerinde hukuk okurken tarih ve felsefeye büyük ilgi gösterdi. Felsefeye olan ilgisi onu Hegelci bir idealist olarak şekillendirdi. 1841’de Epikuros’un felsefesi üzerine tezini savundu.

Bu zamana kadar, sol kanat Hegelciler ve radikal burjuvazi, muhalefet gazetesi Rheinische Zeitung’u çoktan oluşturmuştu. Marx bu gazetede çalışmaya başladı. Marx bir gazeteci ve gazetenin editörüydü. Marx’ın Prusya monarşisine karşı duruşu kısa süre sonra gazetenin kapatılmasıyla sonuçlandı.

Saint-Simon, Fourier ve Proudhon gibi yazarların makalelerini okuyarak Fransız sosyalizmini anlamaya çalıştı. 1843’te çocukluk arkadaşı Jenny von Westphalen ile evlendi. 1843’te Paris’e taşındı. Fransız-Alman Yıldönümü (1844) yayınlandı. Derginin bu ilk ve tek sayısında, siyasi duruşunu ilk kez Yahudi Sorunu başlıklı bir makaleyle açıkladı. Aynı yıl Engels ile tanışan Marx, hümanist bir felsefe oluşturdu. Dikkatinin işçi sınıfına çekilmesi Engels sayesinde oldu. Kendi döneminde Avrupa’daki toplumsal eşitsizliği ve işçi sınıfının üst sınıflar tarafından sömürüldüğünü gören Marx, kısa sürede bir toplumsal devrimci olmaya karar verdi. Diğer filozofların (Hegel, Nietzsche) aksine Marx’ı bunu yapmaya iten bir diğer faktör, onun sadece dünyayı inceleme arzusu değil, aynı zamanda dünyanın sorunlarını çözme arzusuydu.

Ancak Marx’ın faaliyetleri burada da onaylanmadı ve 1845’te Warwarts gazetesinin üyeleriyle Brüksel’e taşındı. Engels birkaç ay sonra Brüksel’e vardığında, ikisi A German Ideology’nin yazarlarından biri oldular. Bu çalışmada, Hegel’e ve Yahudi olmayanlara yöneltildiler.

1847’de Alman göçmenler tarafından örgütlenen Komünistler Cemiyeti’ne katıldı. Bu derneğin isteği üzerine ünlü “Komünist Parti Manifestosu” 21 Şubat 1848’de derlendi.

Belçika’da 1848 olayları, Marx’ın ayrılmasıyla sonuçlandı. Marx, Köln’e dönüp Rheinische Zeitung’u yeniden yayınlamasına rağmen, finansal ve sansür nedeniyle kısa süre sonra yayınını durdurdu.

Almanya’dan tekrar sürgüne gönderilen Marx, ailesinin peşinde Fransa’ya geldi, ancak buradan kovuldu. 1849’dan hayatının sonuna kadar Londra’da yaşadı.

Bundan sonra Marx’ın hayatı yoksulluk içinde devam etti. Engels’in sürekli yardımı ve Marx’ın gazete makaleleri için aldığı az miktarda para olmasaydı, Marx yalnızca Kapital’i yazamayacak, aynı zamanda açlıktan ölecekti. 1846’da Karl Marx, Uluslararası İşçi Birliği’nin kurucularından biri oldu. Bu örgüt aynı zamanda Birinci Enternasyonal olarak da biliniyordu. Birinci Enternasyonal’in daha sonra yaptığı konuşmada yaptığı hata, bu kurumun dağılmasıyla sonuçlanmıştır. 1867’de “Kapital”in ilk cildi yayınlandı. Bu dönemde birçok Avrupa ülkesinde Fransa’da yaşanan süreçler, işçi partilerinin programları üzerine eserler yazdı. Engels’i Anti-Dühring ile sonuçlanan anti-During tartışmalarında destekledi. Ancak bu eseri yazarken Marx hastalandı.

Karl Marx, 14 Mart 1883’te 64 yaşında Londra’da öldü ve Highgate-Mezarlık Mezarlığı’na gömüldü. Bitmemiş Anti-Dühring ve Kapital’in son cildi Friedrich Engels tarafından tamamlandı.

Karl Marx, sosyal sınıfın, bir kişinin üretim araçlarına sahip olup olmadığına göre belirlendiğini söyledi. Örneğin, üretim araçlarına, toprağa ve teknik donanıma sahip olan sınıf burjuvazisi bunlardan yoksun bırakıldı ve burjuvazinin ücret karşılığında sömürdüğü kişiler proletarya oldu. Bu iki sınıf arasındakiler orta sınıftır.Karl Marx’a göre tarih insan emeğinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Tarih boyunca üretim araçlarından yoksun kalan bir grup insan, yani burjuvazi, proletarya, alt toplumsal sınıfları işçi olarak çalıştırarak çeşitli ürünler üretmiştir. Sömürülen grup ile onları sömürenler arasında her zaman farklı ölçekte mücadeleler olmuştur. Bu mücadeleleri aşın ve kendi ekonominizi kurun, Burjuvazi ya da egemen sınıf, siyasal ve kültürel konumunu güçlendirmek için proletaryanın lehinde ve aleyhinde çalışacak çeşitli toplumsal kurumlar oluşturmuştur. Örneğin din, medya, eğitim gibi kurumların nasıl kullanıldığına bakarsak Marx’ın ne demek istediğini anlamak zor değil. Uzun yıllar boyunca din, güçlüler tarafından ekonomik ve politik konumlarını korumak ve alt sınıfları yönetmek için kullanıldı. Örneğin, ortaya çıkan sosyo-ekonomik eşitsizliği haklı çıkarmak için egemen sınıf, İncil’de fakirlerin her zaman var olacağını ve bazılarınızın çalışacağını söyleyerek fakirleri bu durumun kaçınılmaz ve doğal olduğuna ikna etmeye çalıştı. başkaları için. Burjuvazinin proletarya üzerindeki üstünlüğünün eğitim alanında da rolü büyüktür. Eğitim kurumlarında kapitalizm ve bu sistemin en etkili ekonomik sistem olduğu derslerde tartışılmakta ve müfredat burjuvazinin fikir ve arzuları temel alınarak oluşturulmaktadır. Medya, günlük eğlence programlarıyla insanları kapitalizmin yarattığı sorunlardan uzaklaştırmaktadır. Sonuç olarak, burjuvazi dışındaki tüm toplumsal sınıflar, sosyo-ekonomik eşitsizliğin doğal ve kaçınılmaz olduğunu, kapitalizmin en etkili sistem olduğunu düşünmektedir. Bu, sahte kapitalizmin varlığının arkasındaki en önemli faktörlerden biridir. Ancak Marx’a göre sınıf mücadelesinin kazananı er ya da geç proletarya olacaktır. Bir sebep olarak, Marx kapitalizmin tam yapısına işaret etti. Marx’a göre, adaletsiz kapitalist sistem, kapitalizmin yol açtığı sosyo-ekonomik ve siyasi krizler ve dünyanın yoksullarının acımasızca sömürülmesi proletaryayı birleştirecek ve kapitalizmi, önce sosyalizmi, sonra komünizmi ve dolayısıyla barışı zorla devirecektir. restore edilecek. Komünist sistemde ülkenin zenginliği ve kaynakları insanlar arasında ihtiyaçlarına göre dağıtılacaktır. Hiçbir grup insan başka bir kitle üzerinde hegemonik bir konuma sahip olmayacaktır. İşçiler ve sıradan insanlar dostluk ve barış içinde yaşayacaklar. Marx’ın öngörüsü henüz gerçekleşmemiş olsa da,

Tarix boyu insanlar yalnız öz ehtiyaclarını ödəmək üçün təbiətdə olan materiallardan istifadə edərək müxtəlif əşyalar istehsal edibdir. Hər bir insan özünün ərsəyə gətirdiyi məhsulun sahibi olub və o əşyanın hansı məqsədlə istifadə olunacağını və yaxud lazım gəldikdə hansı qiymətə satılacağını özü müəyyən etmişdir. Lakin, kapitalizm insanın əşya ilə olan munasibətini mənfi şəkildə dramatik dərəcədə dəyişdi. Bütün bunlar manufakturanın, ardından isə 18-ci əsrdə Böyük Britaniyada Sənaye İnqilabı nəticəsində ortaya çıxan zavod və fabriklərin yaranması nəticəsində başladı. Milyonlarla kasıb kənd əhalisi şəhərlərə zavod və fabriklərdə işləmək üçün axın etdi, və bunu görən kapitalistlər onların əməyindən maksimum şəkildə istifadə edərək müxtəlif çeşidli məhsullar düzəldərək onların satışından qazanc əldə etməyə başladı. Lakin, zavodlarda işçilər yalniz işin az bir hissəsini görürdülər və nəticədə ortaya çıxan əşyanın hansı məqsədlə istifadəsinə və hansı qiymətdə satılmasına kapitalistlər qərar verməyə başlayır. İşçilər bütün işi özlərinin yox, kapitalistlərin istəklərinə uyğun şəkildə görürdülər. Bütün bunları Karl Marks Entfremdung (yadlaşma, uzaqlaşma) olaraq adlandırdı. Yadlaşdırma yalnız istehsal edilən məhsuldan yox, digər 2 istiqamətdə də baş verir. Bunların birincisi insanlarin digər həmkarlarından uzaqlaşması və hətta buna görə həmkarlarına düşmən munasibəti bəsləməsidir. Kapitalist sistemi insanlar arasında əməkdaşlıqdan daha çox rəqabətin olmasınl istəyir çünki rəqabət olan yerdə adətən inkişaf və tərəqqi olur. Kapitalist sistemdə az saylı amma yüksək statuslu və maaşlı mövqelər az, lakin o mövqelərdə olmaq istəyən insan sayı yüksəkdir. Bu qızğın rəqabətdə qalib gələn şəxs yüksək mükafat və statusa yiyələnir, ancaq. məğlub olanlar daha aşağı işlərə qane olur və bir çox hallarda qaliblə məğlub arasında düşmən münasibət yaranır. Bu münasibətin yaranmasının digər başlıca səbəbi isə Amerikan sosioloq Robert King Merton-un qeyd etdiyi kimi kapitalist cəmiyyətlərdə maddiyyətin insanlar üçün hər şeydən öncə gəlməsidir. Belə olan təqdirdə həmkar olmalarına baxmayaraq maddi cəhətdən imkanlı olan bir şəxslə maddi cəhətdən aşağı olan şəxs arasında yad münasibət yaranır. Bu soyuq əlaqələr həmkarları kapitalistlərə qarşı ittifaq halında birləşməkdən çəkindirir, və beləcə kapitalistlərin mövqeyi hər hansi böyük hücuma məruz qalmır. Digər yadlaşma forması isə insanın öz işçi təbiətindən uzaqlaşmasıdır. Bu amil əsasən çox aşağı statuslu və maaşlı işlərdə (ofisiant, kassir, süpürgəçi, təmizləyici) özünü bildirir. Bu işlərdə işləyənlərin əksəri bu sahəni məcburən seçənlərdi və bu işlər də sabit formada olur, hər hansı dəyişiklik olmur. Məsəl üçün, süpürgəçinin işi hər gün hər axşam müəyyən olunmuş vaxtda müəyyən olunmus yerləri süpürməkdir. O bu işi yalnız yaşayış üçün pul qazanmaq naminə edir və məcburdur. Bununla da onun öz potensialını inkişaf etdirmək üçün nə vaxti nə də imkanı olur. Nəticədə, o insan potensialından və işçi təbiətindən uzaqlaşır və özünü iş yerində azad yox, kiminsə nəzarəti və qaydaları altında hiss edir. Ümumilikdə, manufakturanın yaranması və Sənaye İnqilabı dövrdən indiki müasir dövrə kimi yadlaşmanın dərəcəsi artmaqdadır və bu vəziyyət insanları kapitalist sisteminə qarşı daha da müxalif və antaqonist mövqe göstərməsinə səbəb olur.

Kapitalizmin özəyi olan əmtəə haqqında da Karl Marks ətraflı şəkildə yazmışdır. Onun iddiasına görə, kapitalist sisteminin keçmiş iqtisadi sistemlərdən ən böyük fərqlərindən biri də, bəlkə də ən əsas fərqi, kapitalist sistemində əmtəənin təkcə insanların ehtiyacını ödəmək üçün yox, həm də qazanc əldə etmək üçün istehsal olunmasıdır. Xatırlatmaq yerinə düşərdi ki feodalizm dövründə ərzaq və ya obyekt əsasən torpaq sahibinin ehtiyacını ödəmək və işçinin haqqını ödəmək üçün istehsal olunurdu, və feodallar əksər hallarda qazanc dalınca qaçmaqdan uzaq olurdular. Primitiv cəmiyyətlərdə isə ümumiyyətlə istehsal yalnız və yalnız şəxsi ehtiyacı ödəmək, minimum yaşayışı təmin etmək üçün həyata keçirilirdi və hər kəs arasında ehtiyaca uyğun bölünürdü. Satış və qazanc məqsədi ilə istehsal olunan hər bir istehlak malı, obyekt və ya ərzaq əmtəə sayılır. Marks əmtəələrə üç fərqli dəyər adı vermişdir – istifadə, mübadilə və qazanc dəyəri.

  • İstifadə dəyəri- əmtəənin istifadəyə nə dərəcədə yararlı və lazım olduğunu ölçən dəyərdir. Məsəl üçün, su və çörəyin istifadə dəyəri qızıldan daha dəyərlidir, çünki onlar həyati əhəmiyyət kəsb edir, insan onlar olmadan yaşaya bilməz, ancaq qızılsız yaşaya bilər. Mübadilə və qazanc dəyərindən fərqli olaraq, istifadə dəyərini rəqəmlə ifadə etmək olmur.
  • Mübadilə dəyəri- Mübadilə dəyəri əmtəənin bazarda satış üçün nəzərdə tutulmuş dəyəridir. Bu dəyər adətən əmtəənin əldə olunması üçün çəkilən xərclərə istinadən müəyyən olunur. Məsəl üçün, bir çörəyin hazırlanması üçün 50 qəpik sərfiyyat olubsa, 50 qəpik noun mübadilə dəyəridir, lakin aşağıda görəcəyiniz kimi, reallıqda qazanc dəyəri ünsürü əmtəənin mübadilə dəyərini qaldırır. Bir detalı da nəzərə çatdırmaq yerinə düşərdi ki, mübadilə dəyəri və istifadə dəyəri bir çox zaman bir-biri ilə əks mövqedə olurlar. Məsəl üçün, su istifadə dəyəri cəhətdən daha dəyərli olsa da, mübadilə qiyməti qızıldan xeyli aşağıdır, lakin, qızıl istifadəyə yararlılıq əmsalında sudan geridə qalır.
  • Qazanc dəyəri- qazanc dəyəri istehsalçının məhsulun satışından qazanacağı dəyərə deyilir, və yuxarıda da qeyd edildiyi kimi, capitalist sisteminin əsasını təşkil edir. Sadə nümunə ilə qazanc dəyərini açıqlamaq olar: Bir dəftərin istehsalı 5 manata başa gəlir. Bunun mübadilə dəyəri 7 manatdırsa, qazanc dəyəri 2 manatdır. Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, qazanc istəyi mübadilə dəyərini qaldırır, və nəticədə əmtəənin satışı istehsalçıya qazanc gətirir. Məsəl üçün, kapitalist öz zavodunda (zavodlarda əksər hallarda işin çox hissəsini texniki avadanlıqlar görür) bir işçini saatı 5 manata işə götürür. O işçi sadəcə olaraq aparatı işlədir və nəzarət edir. Aparat hər saat 50 manatlıq məhsul istehsal edir. 50-5= 45 manat ilkin qazanc. İstehsal xərcləri (avadanlığın saxlanılması, kommunal xərclər) tutalım ki 20 manat olsun. Nəticədə qazanc dəyəri olur; 45-20=25 manat. Gördüyünüz kimi kapitalist sadəcə 5 manat qarşılığında işə götürdüyü işçidən hər saat 25 manat pul götürür. Məhz bu dövri proses nəticəsində kapitalistin qazancı artır və nəticədə yüksək miqdarda varidatın əmələ gəlməsinə səbəb olur.

Karl Marks qətiyyətlə qeyd etmişdir ki istənilən dövlət, bu həm müasir həm də keçmiş dövrə aiddir, hər zaman böyük iqtisadi gücə sahib olan kapitalistlərin tərəfində olub və olacaqdır. Dövlət rəsmiləri müxtəlif yollarla kapitalistləri qorumağa cəhd edir və onları dəstəkləyir. Marks, dünyanın iqtisadi tarixi barədə yazdığı işlərdə bir neçə nümunə ilə dediklərini əsaslandıra bilib. Məsəl üçün, Sənaye İnqilabından qısa bir müddət əvvəl qərbi Avropada kəndlilər əhalinin böyük əksəriyyətini təşkil edirdi və təbii olaraq da aqrar sənaye zavod-fabrik sənayesini üstələyirdi. Lakin, 18-ci əsrin əvvəllərindən etibarən başlayan inqilabi kəşflər (Ceyms Vatt, Ceyms Harqrivis, Metyu Bulton tərəfindən kəşf olunan yeni avadanlıq və mexanikalar İngiltərənin və qərbi Avropanın bütün mənzərəsini dəyişdi) Sənaye İnqilabına səbəb oldu. Zəngin kapitalistlər böyük zavodlara, fabriklərə sahiblik etməyə başladılar. Amma bir ciddi problem var idi, hansı ki dövlətin əli olmadan həll oluna bilməzdi; müəssisələrdə işçi qüvvəsi çatışmazlığı. İlk öncə İngiltərədə, sonra isə digər qərbi Avropa ölkələrində hökümətlər siyasi, lakin qeyri-humanist üsullarla kəndliləri torpaqlarından məhrum etdilər. Qəbul edilən yeni qanunlarla kəndlilərin torpaqları kapitalistlərə verildi. Bu açıq-aşkar oğurluq idi və bu cinayəti törədənlər dövlət və dövlətin əlbir işlədiyi kapitalistlər idi, lakin onlara heç bir cəza kəsilmədi. Marksın bu nümunəsi bu mövzuya dair minlərlə nümunələrdən sadəcə biridir. Müasir dövrümüzə nəzər yetirsək görərik ki 2008-ci ildən bəri (Qlobal iqtisadi böhran) böhranın ən ağır formada yaşandığı dövlətlərdə zəngin kapitalistlərin sahiblik etdiyi banklar yalnız və yalnız dövlətin ayırdığı milyon və milyardlıq kömək paketləri ilə iflasdan xilas edildi. Statisik cəhətdən yanaşsaq görərik ki İngiltərədə 2008-ci ildə dövlət tərəfindən banklara 600-650 milyard manat, ABŞ-da 500-550 milyard manat pul ayırılıb. 2011-ci ildə Yunanıstanı iqtisadi böhrandan çıxarmaq üçün güclü Avropa dövlətləri 100-200 milyard manatlıq xilasetmə paketlərini tətbiq ediblər.

İşler:

Komünist Parti Manifestosu / İ.
Komünist Parti Manifestosu / II.
Komünist Parti Manifestosu / III.
Komünist Parti Manifestosu / IV.

 

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
Kategoriler
Biyografi
Henüz Yorum Yok

Cevap bırakın

*

*

Benzer Konular

  • Canan Kaftancıoğlu Kimdir?

    Canan Kaftancıoğlu, Türk siyasetçi ve sosyal aktivisttir. Kendisi, Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) İstanbul İl Başkanı olarak görev yapmış ve Türkiye’nin siyasi sahnesinde önemli bir figür haline gelmiştir. Kaftancıoğlu’nun cesur...
  • Erkan Baş Kimdir?

    Erkan Baş Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Görevde Makama geliş 7 Kasım 2017 Türkiye Komünist Partisi Genel Başkan Görev süresi 1 Şubat 2009 – Ağustos 2009 Yerine geldiği Aydemir Güler...
  • Andrey Tarkovski kimdir?

    Andrey Tarkovski Doğum Andrey Arsenyeviç Tarkovski 4 Nisan 1932 Zavrazhye, Sovyetler Birliği Ölüm 29 Aralık 1986 (54 yaşında) Paris, Fransa Defin yeri Sainte-Geneviève-des-Bois Rus Mezarlığı Milliyet Rus Mezun olduğu okul(lar)...
  • Osman Kavala Biyografi

    Mehmet Osman Kavala (d. 2 Ekim 1957, Paris), Türk iş adamı ve insan hakları savunucusu.  1990’ların başından beri birçok STK’yı destekledi. 2002 yılından bu yana kar amacı gütmeyen bir...