Karikatür mü güçlü, terör mü?

Charlie Hebdo, Express Tribune, al-Domari… Ülkelerin, yayınların adı değişiyor, hedef değişmiyor: Karikatüristler. Tek farkla; işler Doğu’da daha zor. Pakistan’ın en ünlü karikatüristlerinden Sabir Nazar’ın yaşadıkları bunun kanıtı. Taliban’ın hedefi...

Charlie Hebdo, Express Tribune, al-Domari…

Ülkelerin, yayınların adı değişiyor, hedef değişmiyor: Karikatüristler. Tek farkla; işler Doğu’da daha zor. Pakistan’ın en ünlü karikatüristlerinden Sabir Nazar’ın yaşadıkları bunun kanıtı. Taliban’ın hedefi olan Nazar, gazetesinde uğradığı silahlı saldırıdan kıl payı kurtuldu. Üç meslektaşı vuruldu, biri öldü. Nazar’a göre, Charlie Hebdo saldırısından sonra İslam dünyasında çizer olmak daha da tehlikeli hale gelecek.

47e4969b

Fransız mizah dergisi Charlie Hebdo’ya düzenlenen saldırıyı hepimiz biliyoruz. Detaylarına; ardından başlayan İslam, terör, düşünce özgürlüğü, Batı’nın ayrımcı politikaları eksenindeki tartışmalara az çok aşinayız. Peki iki yıl önce Pakistan’ın Karaçi kentinde, Taliban’ın, özellikle çizer Sabir Nazar’ın muhalif karikatürlerini bastığı için hedef olan ‘The Express Tribune’ gazetesine saldırı düzenlediğini hatırlıyor muyuz? Ya da dört yıl önce Suriye’nin başkenti Şam’da, Beşar Esad rejimi karşıtı Ali Ferzat’ın dergisi ‘al-Domari’de çizdikleri yüzünden milis kuvvetlerince öldüresiye dövülüp iki elinin kırıldığını biliyor muyuz?

Büyük olasılıkla hayır. Ama bugün şunu biliyoruz: Ses getirsin getirmesin, Batı’da ya da Doğu’da yaşansın, saldırılar münferit değil. Bu nedenle Charlie Hebdo saldırısının ardından karikatürist Sabir Nazar’a ulaştık. Saldırıyı üstlenen El Kaide’nin gölgesindeki Pakistan’da neler yaşadığını, son saldırının yankılarını, İslami radikalizmin etkilerini, otosansür meselesini konuştuk.


“Karikatürü okuma yazma bilmeyen de anlar”

Söze, “Şiddet toplumumuza sızdıkça, farklı politik görüşlere hoşgörü ve mizah aşındıkça, durum siyasi karikatür çizenler için kötüye gidiyor” diye başlıyor Nazar. Ama ona göre Charlie Hebdo katliamı bir dönüm noktası. “Korkarım bu saldırılardan sonra karikatüristler, ama özellikle İslam dünyasındakiler, artık çok daha fazla tehlikede olacak” diyor. Nedeni çok açık: “Karikatür çok güçlüdür. Çünkü okuma yazma bilmeyen birine bile neler olup bittiğini, hikâyenin ne olduğunu anlatır. İnsanlarda her zaman güçlü duygular, beğeniler uyandırır; eleştirdiği, hicvettiği için de yıkıcı olarak görülür.”

Nazar’ın, karikatürün etkilerini bu kadar iyi bilmesinin nedeni başına gelenler. Ülkesinin başarısız politikalarına, radikal İslamcılara ilişkin keskin ve etkili karikatürlerinin yayımlandığı ‘Express Tribune’ defalarca saldırıya uğradı; iki sene önce ekipten üç kişi vuruldu, biri öldü. Acı olan, Taliban bu saldırılarla Nazar’ı olmasa da gazeteyi yıldırmayı başarmış durumda. “Şimdi ‘Express Tribune’ radikaller ve askerlere karşı haber yayımlamıyor. Karikatürlerimin tehlikeli olduğu düşünülürse, onları da basmıyorlar” diyor. Ancak o bu kısıtlamalardan kurtulmanın yolunu bulmuş. “Taliban’a doğrudan saldırmaktansa, Boko Haram (Nijerya’da faaliyet gösteren İslamcı terör örgütü) ile ilgili bir karikatür yaratarak, anlatmak istediklerimi insanlara aktarıyorum” diyor ve ekliyor: “Kendimi siyasi konularla sınırlamıyorum. Kültürel ve sosyal sorunlar üzerine de yorum yapıyorum. İlham kaynağım, demokrasi. Ve toplumumuzu tehdit eden dini aşırılıkçılığa karşı direnmek.”

Peki kırmızı çizgileri var mı? Örneğin Charlie Hebdo’daki karikatüristlerin Hz. Muhammed çizimleriyle ilgili ne düşünüyor? Soruya doğrudan yanıt vermek yerine, terör olaylarını ve saldırıyı herkesin kınaması gerektiğini söylemesi bile durumu açıklıyor. Batı’daki aşırı sağcılar da onu korkutuyor. Saldırıların Batı’daki İslamofobi’yi artıracağını düşünüyor: “Saldırganlar çoğunlukta olan Müslümanları temsil etmiyor ama bu saldırılar, Batı’daki Müslüman karşıtı politikacıları güçlendirecek. Yabancı ve düşman olarak görülen Müslüman göçmenler için de daha fazla problem yaratacak” diyor.

Ancak yine de İslamcı terörün kabahatini Batılı devletlerin ve toplumların ayrımcı politikalarında bulmuyor. Ona göre, asıl sorumlu aşırı dinciler kadar onlara fırsat tanıyan Müslüman toplumların politikacıları. Tıpkı Pakistan’da olduğu gibi. “Politikacılar kendilerini tehdit altında hissettikleri ya da fırsatçılık yaptıkları için radikal İslamcıları gücendirmemeye çalışıyorlar” diyor ve devam ediyor: “Ana medya ve eğitim sistemi, aşırılıkçıların ideolojileri doğrultusunda şekillenmiş durumda. Örneğin radikal İslamcıların, şeriatın, Pakistan’da dış etkilerden bağımsız olarak uygulanmasını istemesiyle, devlet okullarında çocuklarımıza Pakistan’ın örnek bir İslam devleti olmak için yaratıldığını öğretmemiz aynı şey. O zaman devlet politikaları ve aşırı dincilerin politikaları arasındaki fark ne?”


Pakistan’ı terk edecek mi?

Yanıtları, kendisini kuşatılmış hissettiğini ortaya koyuyor. “Bazen yıllarımı karikatüre verip, resimle uğraşmama kararımdan nefret ediyorum” diyor. Ancak yine de uğradığı saldırının ardından henüz tedavi süresinde, ülkesini terk edip Kuveyt’e yerleşen Suriyeli meslektaşı Ali Ferzat’ı taklit etmeye şimdilik niyeti yok. Pakistan halkının Peşaver’de okul çocuklarına düzenlediği saldırıdan sonra Taliban’a bakışının değişmesi onu ümitlendiriyor. Geleceğe umutla bakmak gerektiğini söylüyor. Hem Doğu’da, hem Batı’da.

Sabir Nazar kimdir?
1962’de doğan Sabir Nazar, Peşaver Edwardes College ve Lahore Ulusal Sanat Okulu’nda eğitim gördü. Aynı zamanda ressam olan Nazar, siyasete duyduğu ilgi nedeniyle henüz gençlik yıllarında karikatüre yöneldi. Mesleğe ‘Friday Times’da başladı. Daha öğrencilik döneminde İslami Öğrenci Cemiyeti gibi dini grupların ciddi baskısına maruz kaldı. Karikatürleri, liberal grupların beğenisini toplarken, Pakistan toplumunun sağ kanat okurlarını rahatsız ediyor. Son yıllarda çalışmalarını basılı medya kadar internette de yayımlamayı tercih ediyor.

Yazı: Eren Başağan
BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
+1
0
Kategoriler
GündemPolitik
Henüz Yorum Yok

Cevap bırakın

*

*

Benzer Konular