Vampir jenerasyon

Geceleri ayakta olan gençlerin sayısı 10 yılda 3 kattan fazla arttı. Şimdi dünyada 18 yaşın altındaki gençlerin yüzde 30’u imsomnia yani uyuyamama hastalığından mustarip. 2-3 saatlik uykuyla günü kurtarmaya...

Geceleri ayakta olan gençlerin sayısı 10 yılda 3 kattan fazla arttı. Şimdi dünyada 18 yaşın altındaki gençlerin yüzde 30’u imsomnia yani uyuyamama hastalığından mustarip. 2-3 saatlik uykuyla günü kurtarmaya bakan vampir jenerasyonu mercek altına alıyoruz.

100 yıl öncesine göre o ya da bu sebeple yüzde 20 daha az uyuyoruz. Dünyada imsomnia mağduru olanların oranı yüzde 40’lara vardı. Öyle ki kendi kendimize çözüm yolu bulamadığımızdan robotlar bile devreye girdi. Yumuşak formdaki bu robotlar, adeta küçük bir çocuğu uyutmaya çalışan anne gibi sizi sakinleştiriyor, sizinle nefes alıp veriyor, gerekirse şarkı mırıldanıyor. Eh gerisi size kalmış.

vampir jenerasyon

Özellikle de doğal yaşam saatleri gece olan, işi iyice abartıp günde 2 saat uyuyan vampir neslin yaşadığı evlerin ışıkları neredeyse hiç sönmüyor. Sabahın ilk ışıklarına dek uyku tutmayan, gece vakti geldiğinde kendini hiç olmadığı kadar enerjik ve algıları açık hisseden bu nesil, kendisi istese bile beyni yatmaya izin vermiyor. Sabaha karşı uykuya yenik düşen, birkaç saat uyuduktan sonra kalkan, uykuya tembellik gözüyle bakan bu gençlerin durumu epey ciddi. Ancak pek çok vakanın ya tanısı konamıyor ya da meselenin sıradan bir ergenlik davranışı olduğu sanılıyor. Oysa 18 yaş altı gençlerin yüzde 30’a yakınında bu bozukluk görülüyor ve bu durum, beyin gelişiminde aksaklıklardan kalp rahatsızlıklarına kadar pek çok ciddi soruna sebep olabiliyor. Dahası bu gençler her daim yorgun, sinirli, huysuz, tahammülsüz ve depresifler. Haliyle aileler umutsuzca her yolu deniyor, çocuğunu zorla terapiye götürenler de var, ağır uyku ilaçları içirenler de…

Gelelim gece gözünü kırpmadan oturan, vampir gençlerin uykusunu kaçıran unsurlara. Meseleye açıklık getirmeye çalışan uyku uzmanları, bedenimizin biyolojik saatinin ergenlik sırasında değişime uğradığına dikkat çekiyor. Bunun en temel nedeni, uykuyu getiren melatonin hormonunun ergenlikte gecenin daha geç saatlerinde salgılanmaya başlanması. Ebeveynlerine kıyasla uykusu daha geç gelen vampir gençlerin uyku ihtiyacını karşılayabilmesi için daha geç uyanması gerekiyor ancak okul-iş saatleri nedeniyle uyku düzeni gitgide çıkmaza giriyor. Ebeveynlerine inat, başına buyruk yaşama çabası ve kötü beslenme de sebepler arasında gösteriliyor. Dahası bu gençler, artan rekabet ortamında yapacak çok fazla şey olduğundan bir şey kaçırmama endişesiyle düşüncelere dalarken zamanın nasıl akıp gittiğinin farkına bile varmıyor, stres uykularını kaçıyor.

18 yaş altındakilerin uyku düzeni üzerine geniş çaplı araştırmalar yapan İngiliz Profesör Paul Gringras “Bilgiye ve akranlara 7/24 ulaşım imkânı temel sebep” diyor. Uyku konusunda uzman olan bir diğer isim Prof. John Groeger ise “En büyük sebep televizyon ve internetten akan bilgi akışı” diyor ve ekliyor “Aynı zamanda aile yapıları daha kompleks bir hal aldı. Anne-baba ayrılıkları çocukların tüm hayatını etkilediği gibi uykularını da kaçırıyor…” Gece saatlerinde bilgisayar ve akıllı telefonla vakit geçiren, televizyon izleyen gençler de uyumakta güçlük çekiyor. Tokyo Üniversitesi’nin bir araştırmasına göre, beyindeki uyku merkezinin, bu cihazlardan gelen ışıktan etkilendiği ve kişiye daha günün bitmediği uyarısını gönderdiğini söylüyor. Northwestern Üniversitesi’nden uyku uzmanı Karrie Fitzpatrick de yüzden 20 santim uzaktaki bilgisayar ekranının kişiyi televizyondan daha fazla ışığa maruz bıraktığını söylüyor ki bu beyne uyanık kalmayı emrediyor, henüz yatma zamanınızın gelmediğine inandırıyor.

ZEKÂ GERİLİĞİ, FAZLA KİLO VE SİNİR KAÇINILMAZ

En az beslenme kadar hayati olan gece uykusu zihinsel gelişimi ciddi oranda etkiliyor, yoksunluğunda kişinin büyümesi yavaşlıyor. Özellikle 18 yaşında altındakiler az uyuduğunda öğrendiklerini pekiştiremiyor, enerji depolarını yenileyemiyor, beyinlerinin algılama ve bilgiyi muhafaza etme yeteneği sınırlanıyor, kendilerini zinde hissetmiyorlar, gergin oluyor ve kilo almaya başlıyorlar. New York Obezite Araştırmaları Merkezi, vücudun ihtiyacı olan uykudan az uyuyanların daha fazla karbonhidrat ve yağ ağırlıklı beslenmeye, fazla kalori tüketmeye yatkın olduklarına dikkat çekiyor. Araştırma sonuçlarına göre bu kişiler diğerlerine kıyasla en az 300 kalori daha fazla tüketiyor. Akranlarına kıyasla daha az uyuyan çocukların IQ’sunun daha düşük olabileceği de söyleniyor. Araştırmalar, okul başarısının yeterli uyumakla bağlantılı olduğuna da dikkat çekiyor. Dahası yeteri kadar uyumayan çocuklar duygularını ve davranışlarını kontrol edemiyor, çevresiyle çok sık çatışma yaşıyor.

GÜVEN ODAKLI ÇALIŞMA SAATLERİYLE KONTROL SAĞLANABİLİR

Siz de vampir genç mağduru bir ebeveynseniz hemen umutsuzluğa kapılmayın. Belki de durum o kadar da kötü değildir… Global şirketlerin CEO’ları, iş ve gerçek yaşam dengesi şaşmış yeni jenerasyon için biraz endişe duysa da uzaktan çalışma, esnek saatler, işin kalitesine ve performansa odaklanmak, kendi takvimlerini ve saatlerini ayarlamakta serbestlik gibi yollarla uzlaşma peşinde. Geleneksel çalışma saatleri yerini güven odaklı çalışma saatlerine bırakacak. Dahası dünyada okul saatlerini daha ileri alma uygulamaları başladı. Yani durum o kadar da vahim değil. Üstelik çok uyuyarak hayatı da ıskalamıyor olabilirler, ne dersiniz?

Uzmanlar 18 yaş altındakilerin gelişimlerini tamamlayabilmeleri için 9 saat uyumalarını öneriyor. Ancak hafta sonu fazla uyuyarak uyku düzeninin oturtulamayacağına da dikkat çekiyor.

Türkiye de uykusuz

Gençlerde yetersiz uyku sorununun en yüksek olduğu ülkeler arasında ABD, İngiltere, Şili, Yeni Zelanda, Avustralya, Fransa, İrlanda, Finlandiya, Suudi Arabistan ve Kuveyt başı çekiyor. Listede Türkiye de var.

Uykusuz gençler için çıkış yolları

  • Odayı tamamen karanlık, perdelerinizi ve elektronik eşyalarınızı kapalı tutun. Uyku öncesi oda ne çok sıcak ne çok soğuk olsun.
  • Aç karnına yatağa girmeyin ama yeni yemek yediyseniz de hemen yatmayın. Uyumaya yakın çay ve kahveden uzak durun.
  • Yatakta iş ya da ödev yapmayın.
  • Uykuya dalamıyorsanız kendinizi strese sokmamak için yataktan kalkın.
  • Gerektiğinden erken saatte yatağa girmeyin. Her gece aynı saatte yatmaya çalışın.
  • Şekerleme uykularının zaman zaman gece uykusunu baltaladığını unutmayın. Gündüz uykunuz 16.00’dan önce bitmiş olsun. Maksimum 30 dakika şekerleme yapın.
  • Yataktan sürekli saati izlemekten vazgeçin.
  • Uykusuzluğunuzun ardında yatan temel sebebin üzerine gidin, gerekirse bir uzmana başvurun.

Sema EREREN

Kategoriler
Yaşam

Benzer Konular

  • İnsomnia tedavi yöntemleri

    İnsomnia tedavi yöntemleri

    Uykusuz gecelerin çaresi var… Yeterki insomnia ile nasıl savaşacağınızı bilin! Akut insomnia genellikle herhangi bir tıbbi yardım gerektirmiyor. Kişi bu sorunu kendi başına çözebiliyor. Ancak bu akut insomnia ciddiye...
  • çocuklarda uyku problemi

    “Uyusun da Büyüsün Bebeğim…”

    Çocuk ve ergenlerin yüzde 20 ile yüzde 30’unda uyku sorunları yaşanıyor. Uyku bozukluklarında önde gelen nedenleri fiziksel ya da duygusal kaynaklı oluyor. Ailelerin tutum ve davranışlarındaki yetersizlik ya da...
  • anneler için diğer can yakan bir nokta da uykusuzluk

    Uykumuzu özlemek

    Doğal olarak, anneler için diğer can yakan bir nokta da uykusuzluk. Neredeyse bütün anneler yüzde 85’i çocuk sahibi olmadan önceki zamana göre daha az uyuduklarını söylüyor, yüzde 71 lik...
  • Uyku sorunum var

    Uyku sorunum var

    Psikolog Uğur Dalan Sağlık alanında kullanıcılarının psikoloji ile ilgili tüm sorularına cevap veriyor. 24 yaşında bir erkeğim. Hayatım boyunca hiç eşcinsel eğilimim olmadı, hatta iğrenç gelirdi bana. Şu anda...