Pnömokok Hastalıkları

Kış aylarında hastalığa yol açan mikroplar arasında “Pnömokok” İlk sıralarda geliyor. Pnömokok, solunum yolu İle bulaşan bakterilerden biri ve en önemlileri arasında yer alıyor. Pnömokok, veya diğer adıyla Streptococcus...

Kış aylarında hastalığa yol açan mikroplar arasında “Pnömokok” İlk sıralarda geliyor. Pnömokok, solunum yolu İle bulaşan bakterilerden biri ve en önemlileri arasında yer alıyor. Pnömokok, veya diğer adıyla Streptococcus pneumonia, İlk kez 1881 yılında Pasteur tarafından bulundu. Bu mikroba karşı İlk olarak 1977’de ABD’de aşı geliştirildi. Günümüzde 90 farklı alt grubu tanımlanmış olan bu bakterinin şeker yapısındaki kapsülüne karşı, kanda özel antikorlar oluşuyor ve bunlar kişiyi hastalığa karşı koruyor. Bu kapsül aşı yapımında kullanılıyor. Pnömokoklara bağlı oluşan hastalıkların sıklığı sonbaharın sonuna doğru artıyor ve İlkbaharın ortalarından İtibaren azalıyor. Kış aylarında görülen solunum yolu enfeksiyonlarının en az yarısına pnömokoklar yol açıyor. Bu enfeksiyonların kış aylarında çok daha sık görülmesinin sebebi, sanıldığı gibi havaların soğuması sonucu üşütme değil. İnsanlar kış aylarında kapalı ortamlarda daha uzun süre birarada bulunuyor ve mikropları biribirine daha kolay bulaştırabiliyor. Hastalığın en önemli kaynağı, mikrobu hiçbir hastalık belirtisi olmadan taşıyan kişiler. Solunum yoluyla vücuda giren mikrop, değişik hastalıklara yol açabiliyor. Pnömokokların yol açtığı hastalıklar her yaşta görülebllse de, vakaların çoğu İlk 2 yaşta (% 85) ve yaşlılık döneminde oluyor.

Pnömokok mikrobunun yol açtığı en sık enfeksiyon orta kulak iltihabı, en tehlikelileri menenjit ve bakterlyeml, yani mikrobun kana karışması, en öldürücü olanıysa zatürre. Orta kulak İltihaplarının % 30-40’ında, menenjitlerin % 30-50’sinde, bakteriyemilerin % 50’sinde, zatürrelerin % 50-60’ında etken pnömokok. Pnömokok sinüzit yapan bakterilerin de başında geliyor (% 30-40).Kulak zarının arkasındaki orta kulak boşluğunun iltihabına “orta kulak iltihabı” deniliyor. Zamanında ve uygun şekilde tedavi edilmezse, menenjit, beyin absesi ve sağırlığa kadar giden ciddi sorunlar oluşabiliyor. Beyni ve diğer merkezi sinir sistemi organlarını çepeçevre saran zarların İltihabına “menejit” deniliyor. Menenjit, uygun tedaviye rağmen yüzde 10-20 oranında ölüme ve ortalama % 20 işitme kaybına neden oluyor. Ek olarak, havale, öğrenme güçlüğü ve zeka geriliği gibi sakatlıklar da ortaya çıkabiliyor. Akciğer dokusunun iltihabı “zatürre” olarak adlandırılıyor. Zatürreye en sık neden olan bakteri pnömokok. Uygun ve erken tedavi yapılmazsa, kalp yetmezliği, İltihabın akciğer zarlarına yayılması, apse oluşması, solunum yetmezliği ve ölüme sebep olabiliyor. Yapılan araştırmalara göre, dünya genelinde her yıl 4.3 milyon insan zatürre nedeniyle hayatını kaybediyor. Bunların 1.5 milyonunu 5 yaşından küçük çocuklar teşkil ediyor.

Pnömokokların yol açtığı hastalıkların tedavisinde İlk seçenek olarak kullanılan penisilin grubu ilaçlara karşı direnç son yıllarda giderek artıyor. Bu nedenle, menenjit gibi ciddi enfeksiyonlarda, biri sefalosporin grubu olmak üzere İkili antibiyotik tedavileri kullanılıyor. Orta kulak iltihaplarında halen İlk seçenek penisilin türevi antibiyotikler. Pnömokoklardan korunmanın en önemli yoluysa aşılama. Yıllardır kullanılan, ve bakterinin polisakkarid, yani şeker yapısındaki zarından elde edilen aşılar önemli ölçüde koruma sağlıyor. Ancak bunların koruyuculuk süresi 5 yılla sınırlı. Son yıllarda, polisakkarid aşının proteinle birleştirilmesinden elde edilen yeni aşının koruyuculuğu ömür boyu devam ediyor.

Ülkemizde de bu aşı ruhsatlı olarak bulunuyor. Aşı, menenjit hastalığında %85, zatürrede % 20, orta kulak İltihabındaysa % 6 oranında koruyuculuk sağlıyor. Aşının, 2 yaş altında koruma oranı düşüyor.

Doç. Dr. Ferda Şenel
fsenel@excite.com

Kategoriler
Sağlık

Benzer Konular