İlk Uçan Yine Türklerdi, Hezarfen Değil

Hezarfen Ahmet Çelebi, ilk defa uçmayı deneyen Türk değildir; fakat ilk defa uçmayı başaran Türk olarak kayıtlara geçmiştir… Televizyonlarda yayınlanan “Kim 1 Milyon İster” programı sunucusu Kenan Işık, karşısındaki...

Hezarfen Ahmet Çelebi, ilk defa uçmayı deneyen Türk değildir; fakat ilk defa uçmayı başaran Türk olarak kayıtlara geçmiştir…

Hazerfen-Ahmet-Çelebi

Televizyonlarda yayınlanan “Kim 1 Milyon İster” programı sunucusu Kenan Işık, karşısındaki yarışmacıya ‘İlk uçma denemesini yapan Türk kimdir?’ sorusunu yöneltse, cevap yüzde 99 oranında ‘Hezarfen Ahmet Çelebi’ olur.

Yanıldınız. Soruya verilen, ‘Hezarfen Ahmet Çelebi’ cevabı yanlıştır. Doğru cevap, bir başka Türk, (Ebu Nasr İsmail bin Hammad) El-Gevheri’dir. Cevheri, milattan sonra 1002’de, dünya üzerinde ilk uçma girişiminde bulunan isimdir.

Bir gün, Nişabur Ulu Camii’nin damına çıkan Gevheri, toplanan ahaliye; “Ey Ahali! Bu dünyada başkalarınınkiyle kıyas kabul etmeyecek bir eser meydana getirdim. Şimdi de böyle bir tasavvuru icraya kalkışıyorum ki, benden önce kimse ona teşebbüs etmemiştir” diye hitap eder. Arkasından da kollarına bağladığı kanatları ile uçmaya başlar. Ancak, başarılı olamaz. Kanatlar kendini taşımaz ve kısa süre içinde yere düşerek feci bir şekilde can verir. Oradaki ahali de bu ‘fikir şehidi’nin delirdiğini düşünür.

İkinci deneme de başarılı olmadı

Türklerin uçma denemeleri daha sonraki yıllarda da devam eder. Siracettin Doğulu’ da 1159 yılında İstanbul’da uçma denemesi yapar. Hem de, Bizans döneminde, imparator Manuel Komnenos’un İstanbul’da konuk bulunan ikinci Kılıçaslan’ın onuruna, Atmeydanı’nda düzenlenen şölen de gerçekleşir bu uçma töreni…

Siraceddin adlı Türk, törenin yapıldığı alandaki kuleye çıkar. Üzerinde ince uzun ve geniş bir elbise vardır. Rüzgar bol elbisesini şişirince kendini boşluğa bırakır, bu buluşuyla başarıya ulaşamayan Siraceddin düşerek hayatını kaybeder. Bunların dışında, bilinmeyen başka denemeler var mıdır bilinmez; ama Hezarfen Ahmet Çelebi, ilk defa uçmayı deneyen Türk değil, ilk defa uçmayı başaran Türk olarak kayıtlara geçmiştir.

Bu bilgileri, “Türklerin Faidesine Çalışır” sloganı ile çıkan Türk Yurdu’nun 13 Haziran 1912 tarihli 15. sayısında, Yusuf Akçura’nın kaleminden, “Müslümanlarda Tayyarecilik” adlı eserinden aldık.

Yusuf Akçura, El-Gevheri’yi şöyle anlatıyor

Yusuf Akçura; “Müslümanlarda Tayyarecilik” adlı bir risale yayımlayan Mısır Hidivliği’nden Ahmet Zeki Paşa’nın “El-Gevheri” ismini telaffuz etmesi üzerine bu ismin Arap olamayacağını, asıl ismi “Ebu Nasr İsmail bin Hammad” olan El-Gevheri’nin Maveraünnehir’in Farab kasabasında doğduğunu hatırlatıyor.

Aslında bir dilci olan El-Gevheri’nin Arap dili üzerine yazdığı Tâcü’l-lüga ve Sıhahü’l-Arabiyye adlı kitabını Arap ulemasına verirken, “Lugatınızı ecnebi bir adamdan öğrendiniz” demesini Türklüğünün bir delili olarak gören Yusuf Akçura, Gevheri’nin gençliğinde Arabistan’a kadar gittiğini, sonrasında Suriye, Irak ve İran’da yaşadığını aktarıyor. Devrinin ünlü hattatlarından birisi olarak kabul gören Gevherî, daha sonra yaşamının sonuna kadar Nişabur’da ikamet etmiş.

Hezarfen Ahmet Çelebi, ilk uçma denemesi yapan Türk değil İnsanlığın uçma merakı çok uzun zaman öncesine dayanır.

İlk olarak kuşları örnek alan insanlar, pek çok uçma denemesi yapmışlar. Leonardo da Vinci’nin 16. yüzyılda yaptığı helikopter çizimleri biliniyor.

Fransa’da 1783 yılında Mongolfier kardeşler, ilk balonla uçuş denemesini yaptıktan sonra planördü, zeplindi derken 1902 yılında Wright kardeşlerin yaptıkları basit uçak izlemiş. Bundan sonra uçma alanındaki teknoloji kısa süre içinde zıplama yapmış, 1969 yılında insanoğlu aya ayak basmıştır.

Bu sürecin içinde Türkler açısından en belirgin noktalar, Sultan 4. Murat döneminde Hezarfen Ahmet Çelebi’nin, kartal tüylerinden yaptığı kanatlarla Galata Kulesi’nden

Üsküdar Doğancılar meydanına kadar uçması…Yine Lagari Hasan Çelebi’nin aynı yıllarda barutla çalışan bir roketin üzerine binerek “Hz.İsa’nın yanına çıkması(!) girişimleridir. Ama bunlar Türklerin en çok bilinen uçuş denemeleri olmakla birlikte ilk değildir.

Kategoriler
Tarih
Henüz Yorum Yok

Cevap bırakın

*

*

Benzer Konular