Check-Up Ne Kadar Gerekli?

PSA testi, mamografi, MR, tomografi, kan tahlilleri, kemik ölçümü… Cinsiyete ve yaş grubuna göre çeşitli check-up programları var. Peki bunlar gerçekten gerekli mi? Ne zaman check-up yaptırmalı? Bir check-up´a...

PSA testi, mamografi, MR, tomografi, kan tahlilleri, kemik ölçümü…

Cinsiyete ve yaş grubuna göre çeşitli check-up programları var. Peki bunlar gerçekten gerekli mi? Ne zaman check-up yaptırmalı? Bir check-up´a neler dahil olmalı? Hangi testler gereksiz?

Check-Up Ne Kadar Gerekli

Kan tahlilleri, MR´lar, tomografiler, röntgenler, kanser testleri, kemik yoğunluğu ölçümleri…

Bir check-up furyası almış başını gidiyor. Altı ayda bir, senede bir, özellikle de sigortalı hastalara her türlü testi yapmak için hazırda bekleyen doktorlara, check-up yaptırmak için birbirleriyle yarışan hastalara artık çok sık rastlanıyor. Riskli, risksiz herkes check-up yaptırmak için can atıyor adeta. Kalp-damar hastalıkları, kanser, kemik erimesi gibi birçok ciddi ve yaygın hastalığa erken tanı koymak elbette önemli ama bu, MR cihazlarının içine girip oradan pek nadir çıkmak anlamına gelmiyor kesinlikle. Çeşit çeşit check-up´lar var. Kadınlara özel, erkeklere özel, yaşlılara özel, gençlere özel… Peki bunlar gerçekten gerekli mi? Ne zaman check-up yaptırmalı? Bir check-up´a neler dahil olmalı? Hangi testler gereksiz? Testlerden çok, düzenli doktor muayenelerinin daha önemli olduğunu vurguluyor Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Vakfı Academic Hospital´dan İç Hastalıkları ve Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Volkan Korten. Prof. Korten ile check-up programlarını konuştuk…

Check-up’ın amacı ne?

Aslında check-up çok geniş bir kavram. Buna gerek var mı, yok mu sorusu bile tartışılıyor. Buna check-up değil de `belki koruyucu önlemler’ demek daha doğru olabilir. İlk defa check-up yaptıran bir hastanın doktor, ilk olarak `hikâyesini’ dinlemesi ve risklerini belirlemesi gerekir. Bu, çok önemli. Özellikle de kalp-damar hastalıkları ve kanser açısından kişinin risk içerip içermediği tespit edilmeli.

Bu kurallara uyuluyor mu?

Piyasada çok büyük hatalar yapılıyor. Çoğu kez herkese her türlü test yapılıyor. Bunlara gerek yok. En sık görülen meme, kalın bağırsak, rahim ağzı, prostat gibi kanserlerin erken tanısına yönelik yapılan testler kişinin risk faktörlerine göre yapılmalı. Herkese yapılması gerekmiyor. Eğer doktor, hastanın yaşı, aile hikâyesi veya bazı genetik özellikleri nedeniyle riskli gruba girdiğini düşünürse, ona yönelik özel bir plan seçmek zorunda. Yani bu risklere göre kontrollerin ne kadar sıklıkla yapılacağı tespit edilmeli.

Özellikle hangi testler gereksiz yere yapılıyor?

“Kanser testi” diye geçen birçok tümör belirleyici test yapılıyor. Bunlar oldukça pahalı testler ve bunları bir check-up´ta yaptırmanın hiçbir anlamı yok. Bir tanesi hariç, o da erkeklerde prostat için yapılan `PSA testi’. MR, tomografi ve kemik yoğunluğu ölçümü gibi pahalı ve yüksek teknoloji gerektiren görüntüleme sistemleri de çoğu zaman gereksiz yere çekiliyor. Bunlar sadece bir sorun varsa, ek test olarak istenebilir. Aslında genel doktor muayeneleri ve hastanın hikâyesinin doğru alınması, testlerden çok daha önemli. Her yıl doktora muayeneye gidilebilir, ancak her yıl check-up yaptırmak gerekmez. Maalesef ülkemizdeki özellikle birçok özel kuruluşta check-up programları çok gereksiz ve yararsız testleri de içerebiliyor.

Check-up yaşı kaç?

Daha önce hiç doğru dürüst bir doktor muayenesinden geçmemiş bir insan için aslında 35-40 yaşları uygun olabilir. Tabii ki bunun istisnaları var. Örneğin birinci derece yakınlarında meme kanseri olan kadınların çok daha erken taranması lazım. Hastalara özellikle kalp-damar hastalıkları, bazı kanser türleri ve metabolik hastalıkları tespit etmeye yönelik testler yapılıyor.
Sağlık Bakanlığı´nın belirlediği belli bir check-up programları var mı?

Yok. Böyle bir programın belirlenmesi de zaten mümkün değil. Burada yaş da çok önemli. 40 yaşındaki bir kişide yapılan bir değerlendirmeyle, 60 yaşındaki bir kişide yapılması gereken değerlendirme kesinlikle aynı değil.

Kadınların yaptırmaları gereken ek testler

Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Klinik Şefi Doç. Dr. Cem Fıçıcıoğlu, rutin check-up´ın yanında, kadınların özellikle yaptırmaları gereken testlerden söz etti.

1. Cervikal Smear Testi Smear testi, rahim ağzındaki hücresel değişiklikleri, hormonal durumu ve bir enfeksiyon olup olmadığını ölçüyor. Eğer rahim kanalında veya boynundaki hücresel değişiklikler eğer kötü huylu olma özelliğini taşıyorsa, daha ileri testler yaparak rahim ağzı kanserini erken dönemde teşhis etme imkânı oluyor. Smear testini cinsel yönden aktif olan her kadın, özellikle de yüksek risk grubundaki, yani erken yaşta cinsel yaşama başlamış olanlar, birden fazla cinsel partneri olanlar, sigara içenler ve genital siğil enfeksiyonu olanlar yılda bir yaptırmalılar. Smear testi sonucunda rahim ağzındaki hücrelerde birtakım değişiklikler tespit edilmişse, bu kişiler 3-6 ayda bir takip edilmeliler. Test, 3 kez negatif çıktıktan sonra, 2 yılda bir yaptırmak yeterli.

2. Mamografi Eğer ailede çok ciddi bir risk varsa, 35 yaşında mamografi çektirmek gerekiyor. Böyle bir risk yoksa, 40 yaşından itibaren, 50 yaşına kadar iki yılda bir mamografi çektirmek yeterli. 50 yaşından sonra da yılda bir mamografi yapılmalı. Ayrıca her kadın kendi kendine de meme muayenesi yapmalı.

3. Dışkıda gizli kan Bağırsak kanserine erken tanı koyabilmek için 40 yaşından sonra herkes dışkıda gizli kana bakılan testleri yaptırmalı.

4. Transvajinal ultrasonografi Rahim ve yumurtalık kanseri taraması amacıyla yapılarak, bölge ayrıntılı biçimde incelenir.

5. Menopoz muayenesi Her yıl normal kontrollerini yaptırmalı, ilaç kullanıyorsa mutlaka ultrasonla yılda bir rahim iç zarının kalınlığı ölçülmeli.

6. Kemik yoğunluğu ölçümü Menopozda kemik yoğunluğunun takip edilmesi lazım. Temel bir kemik yoğunluğu ölçümü yapıldıktan sonra çıkan sonuca göre hekimin önereceği süre içinde tekrar ölçüm yapılabilir. Ancak ölçümler arasında en az bir yıl olmalı.

Kategoriler
Sağlık
Henüz Yorum Yok

Cevap bırakın

*

*

Benzer Konular

  • İlk check-up randevumda tam olarak neler olacak

    “İlk check-up randevumda tam olarak neler olacak?” diyorsanız

    Doktor randevunuz, hamileliğinizde ki ilk resmi check-up olacağından bir dönüm noktasıdır. Ayrıca anne adayı olacağınızı kesinleştiren bir randevudur. Sağlık uzmanınıza hamile olduğunuzu haber verdiğinizde bu randevu için otomatik olarak...
  • Kadına Özel Check-Up

    Erken tanının tek yolu check-up yaptırmak. Başka bir deyişle tıbbi olanaklar ölçüsünde tarama yöntemleriyle başlamış hatta başlamadan hastalığı yakalamak ve müdahale etmek. Kadınların check-up’ı da kendine özgü. Aile hekimi...