8 maddede güncel sanat pazarı

Geçtiğimiz hafta Art Basel Hong Kong Fuarı’nın açılışıyla birlikte Art Basel 2017 Küresel Sanat Piyasası Raporu yayınlandı. Rapora göre, 2016’da müzayede satışları düştü, özel satışlara belirgin bir kayma yaşandı....
Art Basel 2017

Geçtiğimiz hafta Art Basel Hong Kong Fuarı’nın açılışıyla birlikte Art Basel 2017 Küresel Sanat Piyasası Raporu yayınlandı. Rapora göre, 2016’da müzayede satışları düştü, özel satışlara belirgin bir kayma yaşandı. Sanat fuarları ise her zamankinden fazla önem taşıyor.

Art Basel, salı günü 2017 Küresel Sanat Piyasası Raporu’nu yayınladı. UBS işbirliğiyle hazırlanan rapor, Basel’in ilk sayısı. Ancak, şimdiden rakiplerini geride bırakarak baş kılavuz tahtına oturdu. Bugüne dek hazırlanan, sanat piyasasına rehberlik eden yayınların başında her yıl Maastrich sanat fuarıyla birlikte yayınlanan TEFAF global sanat raporu geliyordu. Rapordan bağımsız düşünülemeyecek isimse yıllardır kültür ekonomisti Dr. Clare McAndrew’du. Ancak Andrew geçtiğimiz aylarda TEFAF’la yollarını ayırarak sektördeki makro-ekonomik eğilimleri analiz ettiği çalışmalarını Basel’le sürdüreceğini açıkladı. Mart başında TEFAF raporu tarihinde ilk kez Andrew’un imzası olmadan yayınlandı.

Durumun TEFAF’ın arzu ettiği senaryo olmadığı şüphesiz, ancak doğru verilere ulaşmanın imkânsız kabul edildiği sanat sektöründe böylesi iki büyük ismin rekabeti isabetli oldu. Özellikle de sanat piyasasının bölgeler ve sektörler arasında birbirinden apayrı performanslar sergilediği bu yıl… Alıcılar ve satıcılar, yeni siyasi düzen ve ekonomik belirsizliklerle birlikte kendilerine rehberlik edecek sağlam verilere aç kalmıştı. Peki neden sanat pazarında verilere ulaşmak bu kadar zor? Andrew’un raporunda yer alan veriler hangi kaynaklardan toplanıyor?

Öncelikle Sothebys, Phillips, Bonhams ve Asya pazarının lideri Heritage Auctions gibi müzayede evlerinin açık artırma verileri alınıyor. Ancak şöyle bir gerçek var ki müzayede sektörünün öncülerinden Sotheby’s halka açık olduğundan tüm satışları açıklamakla yükümlü olsa da bir diğer müzayede devi Christie’s bir anonim şirketi. Dolayısıyla hiçbir zaman tam anlamıyla tatmin edici verilere ulaşılamıyor. Collectrium, Artron, Art Market Monitor ve Artnet gibi sanat veritabanlarından, hatta finansal ve ekonomik veritabanlarından destek alınsa da bu veriler sanat pazarının ancak yüzde 50’sini açıklayabiliyor. Sergi verileri, içerisinde 750 bin serginin kaydını içeren Artfacts.net’den alınıyor. Raporların geri kalan yüzde 50’siyse sanat profesyonelleri, ekonomistler ve koleksiyonerle yapılan röportaj ve anketlerden derleniyor. Bugün inceleyeceğimiz Basel raporu örneğin, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa, Asya, Afrika ve Güney Amerika’dan olmak üzere yaklaşık 6 bin 500 kişiyle yapılan bir dizi röportajla desteklenmiş. Ben de 144 sayfalık piyasa raporunu 8 maddeyle aktarıyorum…

Sadece % 3’lük kesim sanata 1 milyon dolardan fazla harcıyor

Bu arada UBS’in, ABD merkezli Yatırım Ofisi işbirliğiyle yaptığı anket ABD’de yaşayan yüksek net değerli bireylerin toplama davranışlarıyla ilgili de bilgiler sunuyor. Rapora göre, ABD’de tahmini 1.1 milyon yüksek net değerli bireyin son 2 yılda satın aldığı sanat eserlerinden yüzde 12’si 50 bin doların üzerinde. Öte yandan, yalnızca yüzde 3’lük kesimin sanat eserine ayırdığı bütçe 1 milyon doları aşıyor.

1- Basel’e göre sanat piyasası, 2016’da yaklaşık 56.6 milyar dolarlık satış gerçekleştirdi, 2015’e göre yüzde 11 düşüş gösterdi. Ay başında yayınlanan TEFAF Global Sanat Raporu’ndaysa 2016’daki toplam küresel sanat satışları 45 milyar dolar. (Sanatın ve antika pazarının karmaşık doğası nedeniyle iki rapor arasında küçük ama zaman zaman büyük farklılıklar var. Siz iki farklı rakamın ortalamasını alın.)

2- Lider pazarlar, ABD, İngiltere ve Çin. Pazarın yüzde 80’ini onlar domine ediyor. Satışlarda ‘ciddi’ bir düşüş yaşanmasına rağmen, ABD ilk sırada, pazar payının yüzde 40’ına sahip. İngiltere yüzde 21, Çin ise yüzde 20. Çin’i sırasıyla Fransa, Almanya, İsviçre, ve yüzde 1’lik pazar paylarıyla İtalya’yı, İspanya takip ediyor.

3- 2016 ‘Art dealer’ların yılı oldu. Rapora göre, sanat tüccarlarının satışları yüzde 3 artarak 32.5 milyar dolara yükseldi.

4- Basel raporuna göre açık artırma satışları yüzde 26 azalarak, 22.1 milyar dolara geriledi. TEFAF da gerilediğini doğruluyor. 2015’de 20,8 milyar dolar olan satışlar 2016’da 16,9 milyar dolardı.

5- ABD’de açık artırma satışlarındaki düşüş ve Çin’deki nispeten istikrarlı performansa bağlı olarak, Asya pazarı yüzde 34 ile açık artırma sektörüne öncülük ediyor.

6- 2016’da sanat müzayedelerinin en fazla talep gören departmanı, savaş sonrası ve çağdaş sanat. Pazar değerinin yüzde 52’sini ve işlemlerin yüzde 37’sini oluşturuyor.

7- Çevrimiçi sanat ve antika satışlarının yıllık yüzde 4 artışla 2016’da 4.9 milyar dolara ulaştığı tahmin ediliyor. Online satışlar, küresel sanat ve antika pazarının yaklaşık yüzde 9’unu oluşturuyor. 50 online sanat platformunun incelendiği araştırmada en çok ziyaret edilen sanat e-ticaret ve müzayede sitelerinin başında her yıl olduğu gibi E-bay geliyor.

8- Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, sanat fuarları, küresel sanat pazarının merkezi olmayı sürdürüyor. Toplam fuar satışları, yıllık yüzde 5 artarak 2016’da 13.3 milyar dolara ulaştı. Rapora göre bu, 2010’dan bu yana yüzde 57 artış anlamına geliyor.

Deniz Çağlar

Kategoriler
Kültür&Sanat

Benzer Konular